Lưu ý quan trọng cho Seller Shopee và TikTok Shop để tránh bị phạt

Thị trường thương mại điện tử (TMĐT) Việt Nam đang bước vào giai đoạn siết chặt quản lý khi các cơ quan chức năng phối hợp cùng các sàn như Shopee, TikTok Shop để rà soát nghĩa vụ thuế. Theo các thông tin mới nhất, hàng nghìn tài khoản kinh doanh đã rơi vào tầm ngắm kiểm tra do không khớp dữ liệu doanh thu thực tế và kê khai, với mức phạt có thể lên tới hàng trăm triệu đồng. Nếu không chủ động cập nhật quy định trước ngày 31/12/2024, seller rất dễ đối mặt với nguy cơ bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn hoặc truy thu thuế từ những năm 2021-2023.

Chuyện gì đang xảy ra

Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế đã chính thức vận hành cổng thông tin TMĐT, yêu cầu các sàn cung cấp dữ liệu định kỳ hàng quý về doanh thu, thông tin cá nhân và tài khoản ngân hàng của người bán. Điều này đồng nghĩa với việc mọi giao dịch trên Shopee, TikTok Shop đều được minh bạch hóa trước cơ quan quản lý, không còn khoảng trống cho việc "né" thuế như trước đây.

Phạm vi áp dụng bao gồm cả hộ kinh doanh cá thể và cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 100 triệu đồng/năm trở lên. Đặc biệt, các chiến dịch thanh tra đang tập trung vào những kho hàng lớn, các livestreamer có doanh số đột biến nhưng chưa thực hiện đăng ký kinh doanh hoặc kê khai thuế đầy đủ theo quy định của pháp luật Việt Nam.

Số liệu chi tiết

Dưới đây là bảng so sánh các thay đổi về mức độ kiểm soát và nghĩa vụ của Seller trong giai đoạn mới so với trước đây (ước tính minh hoạ):

Việc chuyển dịch từ quản lý lỏng lẻo sang kiểm soát chặt chẽ khiến chi phí tuân thủ của doanh nghiệp tăng thêm khoảng 5-7% trên tổng doanh thu. Seller cần đặc biệt lưu ý rằng việc sàn khấu trừ thuế tại nguồn chỉ là một phần, trách nhiệm quyết toán cuối cùng vẫn thuộc về chủ gian hàng.

Ví dụ tính toán thực tế

Bảng mô phỏng P&L cho một đơn hàng có giá bán 200.000 VNĐ trên sàn TMĐT hiện nay (số liệu ước tính minh hoạ):

Cảnh báo: Nếu Seller không tính toán kỹ mức thuế 1.5% và các loại phí sàn đã tăng lên mức 12-15%, biên lợi nhuận thực tế có thể giảm từ 35% xuống chỉ còn dưới 20%, dẫn đến tình trạng "bán nhiều nhưng không thấy tiền đâu".

Seller nên làm gì

1. Rà soát lại toàn bộ doanh thu từ đầu năm 2024 đến nay để đối chiếu với dữ liệu trên sàn. Nếu doanh thu vượt ngưỡng 100 triệu đồng, hãy chủ động liên hệ chi cục thuế nơi cư trú để làm thủ tục đăng ký mã số thuế cá nhân kinh doanh hoặc hộ kinh doanh.

2. Thiết lập hệ thống sổ sách kế toán đơn giản, lưu trữ đầy đủ hóa đơn đầu vào của hàng hóa. Việc có hóa đơn đầu vào hợp lệ sẽ giúp bạn giải trình nguồn gốc xuất xứ khi có kiểm tra thị trường, tránh bị tịch thu hàng hóa và phạt tiền gấp 2-3 lần giá trị lô hàng.

3. Điều chỉnh lại giá bán sản phẩm trên Shopee và TikTok Shop để bù đắp các khoản phí mới. Hãy tính toán điểm hòa vốn mới dựa trên tổng phí sàn và thuế (thường chiếm khoảng 18-22% giá bán) để đảm bảo lợi nhuận ròng không bị âm.

4. Tách bạch tài khoản ngân hàng cá nhân dùng cho chi tiêu gia đình và tài khoản dùng để nhận tiền từ sàn. Điều này giúp việc đối soát dòng tiền trở nên minh bạch, dễ dàng chứng minh thu nhập thực tế khi cơ quan thuế yêu cầu cung cấp sao kê.

Rủi ro & lưu ý

• Bị truy thu thuế và tính tiền chậm nộp với mức 0.03%/ngày trên số tiền thuế chậm nộp.
• Shop bị gắn nhãn "Không tuân thủ" dẫn đến giảm hiển thị, mất quyền tham gia các chiến dịch lớn như 11/11 hay 12/12.
• Rủi ro pháp lý về hàng giả, hàng nhái, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ khi bị kiểm tra kho đột xuất.
• Mất toàn bộ số dư trong ví Shopee/TikTok nếu tài khoản bị khóa do vi phạm chính sách pháp luật nghiêm trọng.

Câu hỏi thường gặp

Tôi bán hàng nhỏ lẻ, doanh thu dưới 100 triệu có phải nộp thuế không?

Theo quy định hiện hành, cá nhân có doanh thu từ kinh doanh dưới 100 triệu đồng/năm thì không phải nộp thuế GTGT và thuế TNCN. Tuy nhiên, bạn vẫn cần theo dõi doanh thu sát sao vì chỉ cần vượt ngưỡng này 1 đồng, bạn sẽ phải nộp thuế cho toàn bộ doanh thu phát sinh.

Sàn đã thu thuế hộ rồi thì tôi có cần kê khai nữa không?

Việc sàn khấu trừ chỉ là tạm thu hoặc cung cấp dữ liệu. Seller vẫn có trách nhiệm tự kê khai và quyết toán thuế với cơ quan thuế địa phương để đảm bảo hoàn thành nghĩa vụ thuế đầy đủ và nhận các chứng từ khấu trừ thuế hợp lệ.

Nếu bị kiểm tra mà không có hóa đơn đầu vào thì sao?

Hàng hóa không có hóa đơn chứng từ chứng minh nguồn gốc sẽ bị coi là hàng nhập lậu. Ngoài việc bị tịch thu tang vật, Seller có thể bị phạt tiền từ tương đương đến gấp đôi giá trị hàng hóa tùy theo mức độ vi phạm.

Semi gợi ý

• Sử dụng các phần mềm quản lý bán hàng có kết nối API với sàn để tự động hóa việc xuất dữ liệu báo cáo thuế hàng tháng.
• Tham gia các cộng đồng Seller uy tín để cập nhật nhanh nhất các thay đổi về thuật toán và chính sách phí của sàn.
• Ưu tiên nhập hàng từ các nhà cung cấp chính ngạch có xuất hóa đơn VAT để tối ưu hóa chi phí thuế doanh nghiệp nếu chuyển đổi lên mô hình công ty.

Nguồn: Tạp chí Diễn đàn doanh nghiệp